Ad覺yaman’覺n Corafi Yap覺s覺

Ad覺yaman’覺n Corafi Yap覺s覺

Ad覺yaman ili Ortada F覺rat b繹l羹m羹 i癟erisinde bulunur. Eskiyen corafyac覺 ve tarih癟ilere g繹re: G羹neyde Arap Yar覺madas覺ndan, Kuzeyde Toros S覺radalar覺’na ger癟ek uzanan Arap 癟繹llerinin bittii yerde, Toros s覺ra dalar覺n覺n eteklerinde rand覺manl覺 topraklar bulunmaktad覺r. Arap 癟繹llerini kuzeyden bir ay benzeri saran bu topraklara binlerce seneden beri ‘Bereketli Hilal’ ismi verilmitir. Ortadou 羹lkelerinin merkezinde bulunan ‘Bereketli Hilal’ topraklar覺nda Asya, Avrupa ve Afrika k覺talar覺ndan itirak eden anne siyah y繹ntemleri birbirlerini kesmektedir. Tarih s羹resince ‘Bereketli Hilal’ B繹lgesi anne ticaret yollar覺n覺n kavak noktalar覺nda, kocaman ticaret ve end羹stri illeri domu, b羹y羹m羹, y覺k覺lm覺 ve yerlerine yenileri kurulmutur. ‘Bereketli Hilal’ b繹lgesinin bir par癟as覺 say覺lan Ortada F覺rat K覺sm覺n覺n ehirlerinde meydana itirak eden Ad覺yaman ehri, ‘Bereketli Hilal’ b繹lgesinin en 羹st hududunu oluturmaktad覺r. Ad覺yaman ili uyumlu corafi nitelikleri b繹ylelilikle tarihinin her 癟a覺nda kiilerin yaamay覺 se癟im ettikleri bir yerleim b繹lgesi olmutur.

Yery羹z羹 ekilleri:

Ad覺yaman ‘in Kuzeyindeki kesimi toroslar覺n uzant覺s覺 meydana itirak eden Malatya dalar覺yla 癟evrilidir. elikhan, Gerger ve Tut 襤l癟elerinin arazilerinin 癟ou dal覺kt覺r.

襤lin belli bal覺 dalar覺; Akda, Dibek, Ulubaba, G繹rd羹k, Nemrut, Bozda ve Karadad覺r. G羹neye inildik癟e ova kalifiye araziler balar. Kahta, Samsat, Keysun ve P覺narba覺 ovalar覺 ilin m羹him ovalar覺d覺r.
Bitki rt羹s羹:

Ad覺yaman ili Dou ve G羹neydou Anadolu B繹lgeleri i癟inde k繹pr羹 vazifesi g繹ren bir ehirdir. stelik k覺smen Akdeniz B繹lgesinin 繹zelliklerini de ta覺r. Bu sebeple nebat 繹rt羹s羹 de bu 羹癟 b繹lgenin 繹zelliklerini ta覺maktad覺r. Y羹ksek rak覺ml覺 yerler 癟ounlukla mee aa癟lar覺yla kaplanm覺 olmakla beraber, su ve toprak erozyonu sebebi ile 癟覺plak duruma gelmi araziler de mevcuttur. Yaz mevsiminin uzunca ve kurak ge癟mesi b繹ylelilikle orman i癟i nebat 繹rt羹s羹 yok denecek civar覺 yetersizdir. Tar覺m ger癟eklemeyen alanlar 癟ay覺r, mera, yabani aa癟lar ve makilerle kapl覺d覺r.Rak覺m y羹kseldik癟e aa癟 t羹rleri deimekte bir tak覺m b繹lgelerde meeliklere g繹rmek olas覺 olmaktad覺r.Doan, ahin, bayku, keklik benzeri yabani ku t羹rleri yak覺n覺nda tavan, tilki, 癟akal benzeri yaban hayvanlar覺 da Ad覺yaman il hudutlar覺 i癟erisinde hayata alanlar覺na sahiptirler.

Akarsular :

Ad覺yaman ehrinin m羹him say覺labilecek akarsular覺 :

akal ay覺 (37.5 km.), Kalburcu ay覺, Eri癟ay (32 km.}, Besni Akdere ay覺 (59 km.) Keysun ay覺 (45 km..), Birime ay覺 (35 km.), epker ay覺, at Deresi, G羹rlevik Deresi ve Halya Deresi (41 km.)

F覺rat Nehri: 襤lin en m羹him akarsuyu-dur. anl覺urfa ve Diyarbak覺r illeri ile s覺n覺r覺 oluturur. 襤l i癟erisinde bulunan uzunluu 180 km. dir. K璽hta, Kalburcu ve G繹ksu aylar覺 nehrin bal覺ca kollar覺d覺r.

Kahta ay覺: elikhan y繹resindeki Bulam, Abd羹lharap ve Recep sular覺n覺 toplay覺p Cendere K繹pr羹s羹nden ge癟tikten ard覺ndan Eskiyen Kahta ve Alut Arazisinde biriken da sular覺n覺 da alarak F覺rat Nehri’ne kar覺覺r (45.5 km).

G繹ksu ay覺: Kahramanmara ili s覺n覺rlar覺ndan 癟覺kar. Erkenek, Tut.ve Akdere kadar ge癟er. Sofraz suyunu da ald覺ktan ard覺ndan G羹m羹kaya’n覺n bat覺s覺nda F覺rat Nehrine kar覺覺r. 襤I s覺n覺rlan i癟erisinde bulunan uzunluu 90 km. ‘dir

Sofraz ay覺: Besni kazas覺 Toklu K繹y羹 kadar 癟覺kar. Hac覺halil K繹y羹 yak覺nlar覺nda Keysun Suyu’nu alarak Akdere dolaylar覺nda G繹ksu ay覺’na kar覺覺r. 襤l hudutlar覺 i癟erisinde bulunan uzunluu 51 km.’dir.

Ziyaret ay覺: Kayna覺n覺 Cebel ve Zey K繹yleri sular覺ndan alarak ipekli K繹y羹 dolaylar覺nda Atat羹rk Baraj覺 G繹l羹’ne kar覺覺r.

Ovalar:

Ova Ad覺 Bulunduu Yer Y羹z繹l癟羹m羹
(Km2)
Y羹z繹l癟羹m羹ne Oran覺
(%)
Y羹kseklik
(m)
Kahta Ovas覺 Kahta 832 11,0 600-700
Keysun Ovas覺 Besni 306 4,0 600-700
Inekli Ovas覺 G繹lba覺 45 0,5 550-650
P覺narba覺 Ovas覺 elikhan 13 0,1 1450-1550